Jak działa regeneracja filtrów DPF i FAP – skuteczna metoda przywracania pełnej sprawności układu wydechowego w nowoczesnych samochodach z silnikiem Diesla.

Definicja i rola filtrów DPF i FAP

Współczesne samochody z jednostkami wysokoprężnymi są wyposażone w filtry cząstek stałych, których zadaniem jest zatrzymywanie cząstek sadzy i innych zanieczyszczeń powstających podczas spalania oleju napędowego. Filtry te różnią się oznaczeniami – najpopularniejsze to DPF (Diesel Particulate Filter) i FAP (Filtre à Particules). Pomimo różnych oznaczeń, zasada działania pozostaje zbliżona: zgromadzone zanieczyszczenia muszą być okresowo usuwane, by filtr zachował wydajność i nie powodował nadmiernego wzrostu ciśnienia spalin w układzie.

Filtr cząstek stałych DPF

Filtr DPF składa się z porowatej ceramiki lub metalu, które tworzą mnóstwo maleńkich kanałów. Zanieczyszczenia osadzają się wewnątrz tych kanałów, a czyste gazy przedostają się dalej do katalizatora i tłumika. Gdy kanały są wypełnione sadzą, dochodzi do wzrostu oporu przepływu spalin, co może powodować problemy z pracą silnika oraz zwiększone zużycie paliwa. Dlatego konieczna jest regularna regeneracja, która polega na spaleniu zgromadzonych cząstek w wyższej temperaturze.

Filtr cząstek stałych FAP

Filtry FAP, opracowane przez markę PSA, również wykonane są z ceramiki, ale dodatkowo wykorzystują specjalny żelowy wkład zawierający w sobie katalizatory przyspieszające utlenianie sadzy. Dzięki temu proces spalania zgromadzonych cząstek może odbywać się w niższej temperaturze niż w klasycznym DPF. Elementy katalityczne w filtru FAP przyczyniają się do bardziej efektywnej regeneracji, lecz wymagają precyzyjnej kontroli parametrów pracy silnika oraz układu wydechowego.

Proces automatycznej regeneracji

Regeneracja filtra DPF i FAP może odbywać się na kilka sposobów. W zależności od warunków eksploatacji i stopnia zapchania, samochód będzie przeprowadzał procedurę automatycznie lub potrzebne będzie wsparcie warsztatu.

• Regeneracja pasywna – zachodzi podczas normalnej jazdy przy stałej prędkości, gdy temperatura spalin osiąga około 350–450 °C. W takich warunkach sadza ulega samoczynnemu spaleniu.
• Regeneracja aktywna – samochód samoczynnie dostosowuje parametry pracy silnika (np. zwiększa dawkę paliwa na wtrysku), aby podnieść temperaturę spalin do około 600 °C. Procedura aktywacji trwa kilkanaście minut i jest sygnalizowana kontrolką na desce rozdzielczej.
• Regeneracja serwisowa – wymaga interwencji mechanika i podłączenia do komputera diagnostycznego. W warsztacie filtr jest poddawany cyklowi wypalania z użyciem zewnętrznego źródła ciepła lub chemicznych środków czyszczących.

Ważne jest, aby podczas regeneracji pojazd spełniał odpowiednie warunki drogowe – unikać krótkich tras i częstych zapętleń miejskich, które mogą uniemożliwić osiągnięcie wymaganej temperatury spalin.

Diagnostyka i najczęstsze usterki ekranów cząstek stałych

Aby skutecznie przywrócić sprawność filtra, konieczne jest prawidłowe zdiagnozowanie źródła problemu. Współczesne pojazdy dysponują zaawansowanym systemem czujników wykonujących bieżące pomiary parametrów spalin:

• Czujnik ciśnienia przed i za filtrem – informuje o stopniu zapchania.
• Czujnik temperatury spalin – pozwala na kontrolę temperatury w kanale wypalania sadzy.
• Czujnik różnicy ciśnień – wykrywa nagłe zmiany, mogące świadczyć o uszkodzeniu samego filtra.

Typowe usterki to uszkodzenie czujnika ciśnienia, nieszczelności układu wydechowego lub zatkanie filtra substancjami olejowymi (np. w wyniku zużycia turbosprężarki). Bez usunięcia przyczyny regeneracja często kończy się niepowodzeniem lub krótkotrwałym efektem.

Praktyczne wskazówki eksploatacyjne

Aby filtry DPF i FAP służyły możliwie najdłużej, warto zastosować się do kilku prostych zasad:

• Unikaj krótkich tras i jazdy wyłącznie w mieście – staraj się co jakiś czas wyjechać na trasę szybkiego ruchu i utrzymać prędkość powyżej 80 km/h przez co najmniej 20–30 minut.
• Stosuj wysokiej jakości paliwo diesel z dodatkami czyszczącymi.
• Regularnie serwisuj turbosprężarkę i układ dolotowy, aby nie dostawały się do filtra duże ilości oleju lub sadzy.
• Kontroluj parametry regeneracji za pomocą interfejsu OBD – dzięki temu szybko wykryjesz, czy proces wypalania sadzy przebiega poprawnie.
• W razie pojawienia się kontrolki lub komunikatu o zapchanym filtrze – nie odkładaj wizyty w serwisie, ponieważ dalsza eksploatacja może spowodować uszkodzenie silnika i elektroniki pojazdu.

Korzyści z prawidłowej regeneracji

Prawidłowo przeprowadzona regeneracja filtra DPF i FAP zapewnia:

• Zachowanie mocy silnika i optymalnego momentu obrotowego.
• Obniżenie emisji spalin poniżej dopuszczalnych norm Euro.
• Zmniejszenie zużycia paliwa dzięki niższemu oporowi przepływu spalin.
• Wydłużenie żywotności całego układu wydechowego, w tym katalizatora i sond lambda.

Świadoma eksploatacja i terminowa regeneracja to klucz do bezawaryjnej pracy nowoczesnego samochodu z silnikiem Diesla.